De invloed van dynamische verlichting

De interesse in verlichting is de afgelopen jaren enorm toegenomen. Dit heeft onder andere te maken met steeds duurzamere keuzes, maar wordt ook gestimuleerd door de resultaten uit onderzoek naar de effecten van licht op het menselijk lichaam. Toen bleek dat verlichting niet alleen zorgt voor daadwerkelijk licht, maar ook van invloed is op onze gemoedstoestand, concentratie en prestatie, zagen velen in dat licht veel meer is dan enkel de lichtbron die ervoor zorgt dat we elkaar, ons werk of de activiteit die we uitvoeren kunnen zien. Een interessante ontwikkeling waardoor zowel gebruikers als producenten anders gaan kijken naar de mogelijkheden van licht.

Dynamische verlichting

Om deze mogelijkheden optimaal te benutten, spelen fabrikanten in op dynamische LED verlichting. Het “dynamische” is pas van toepassing wanneer er sprake is van veranderd licht. De dynamiek ontstaat wanneer de verlichting gekoppeld kan worden aan de toepassing van de ruimte of de stemming of taak van de personen die zich in de ruimte bevinden. Ook het tijdstip of de hoeveelheid zonlicht dat op het moment van gebruik aanwezig is, zorgt ervoor dat de verlichting dynamisch ingezet kan worden.

Multifunctionele inzetbaarheid

Door dynamische verlichting in een ruimte toe te passen, kan er een sfeer gecreëerd worden die afgestemd is op het op dat moment beoogde doel van de ruimte. Hierdoor is eenzelfde ruimte multifunctioneel inzetbaar. Denk bijvoorbeeld eens aan een restaurant waarin overdag zakelijke bezoekers gebruik kunnen maken van een mobiele werkplek, maar wel bediend worden. In dezelfde ruimte kunnen ’s avonds gasten heerlijk dineren in warmer sfeerlicht. Of denk eens aan de overdekte hal waar overdag wordt gesport, maar op zaterdagavond een dansvloer met DJ booth wordt opgebouwd.

Toch wordt dynamische verlichting ook gebruikt voor andere toepassingen. Bijvoorbeeld in diverse winkels, waar de drempel wordt verlaagd voor het binnen gaan van de winkel of het doen van een impulsaankoop. Door verlichting te laten aansluiten bij de totaal beleving van de klant, kun je zorgen voor de gewenste uitstraling van de winkel en een onderscheidende factor ten opzichte van een concurrent.

Dynamische verlichting in de zorg

Naast de commerciële toepassingen, wordt dynamische verlichting ook steeds meer ingezet in de (ouderen)zorg. De verlichting ondersteund bij het stabiliseren van het slaap- en waakritme van mensen met dementie en zorgt daardoor voor een daling in zowel medicatiegebruik als het aantal ongelukken. Op de hartbewaking en eerste harthulp van het Viecuri Medisch Centrum in Venlo wordt met daglichtnabootsing onderzocht wat het effect is van daglicht op de gezondheid en het herstel van patiënten. Enkele kamers zijn voorzien van LED panelen en LED strips, waarvan de intensiteit en kleurtemperatuur gedurende de dag wordt aangepast.

Inspelen op stemmingsinvloeden

Dynamische verlichting heeft een directe invloed op cognitieve processen zoals concentratie, alertheid, reactiesnelheid en stemming. Hiervan kan gebruik worden gemaakt op scholen en kantoren. Kunstmatige verlichting met een daglicht kleur (5000K tot 6500K) heeft een effect op de melatonine hormoonspiegel van de personen die zich in de ruimte bevinden. Hiermee worden alertheid in de werkomgeving of medische behandelomgeving positief beïnvloed.

Door het dimmen van het lichtniveau te combineren met het instellen van warm wit licht (tussen 2700K en 3000K) kan een ontspannen sfeer en welbehagen worden gecreëerd. Fris wit licht (4000K) wordt daarentegen geadviseerd in een kantooromgeving waar hoge eisen aan de kwaliteit van het licht worden gesteld. De werknemer(s) of student(en) die zich in de ruimte bevinden zullen een boost krijgen door het frisse licht, wat de productiviteit positief beïnvloed.

Seizoensgebonden verlichting

Door gebruik te maken van daglichtregelingen wordt het verloop in intensiteit en kleur van het zonlicht gedurende de dag door de dynamische verlichting nagebootst. Hierdoor breng je de gunstige effecten van daglicht naar binnen en kan er een balans worden aangebracht tussen invallend licht van buitenaf en kunstlicht in de ruimte. Een (tijdelijk) tekort aan daglichttoetreding kan door de inzet van dynamische verlichting worden gecompenseerd met kunstlicht. Ook kun je hierin de invloeden van het seizoen meenemen of compenseren. Op een herfstige dag zal er immers minder toetredend daglicht binnenvallen dan in de lente. Dynamische verlichting zorgt hierdoor te allen tijde voor stimulerende verlichting die natuurlijk aanvoelt en het welzijn van de aanwezige mensen in de ruimte positief beïnvloed.

Dynamisch licht en besparing

Naast de hierboven benoemde functionele voordelen van dynamische verlichting, zit er – zoals in de introductie al benoemd – ook een duurzaam voordeel aan deze verlichting. Door LED verlichting toe te passen kan er flink worden bespaard op energie- en onderhoudskosten. Een bijkomend voordeel van dynamische verlichting is dat er binnen het beperkte energieverbruik nog een extra besparing behaald kan worden. Zodra er rekening wordt gehouden met de sterkte van het invallende licht van buitenaf, hoeft kunstlicht namelijk minder fel te branden. Bovendien zal, wanneer niemand in de ruimte aanwezig is, de verlichting automatisch worden gedimd of uitgeschakeld.

Heb je vragen over de toepassing van of twijfel je over specifieke armaturen voor dynamische verlichting? Onze lichtadviseurs helpen je graag verder! Neem gerust contact met Jan van Riel op.

Jan Van Riel
Leider Akademie TRILUX Benelux