Hoe installeer ik armaturen aan een spanningsrail?

Wanneer je bij de installatie van LED verlichting meerdere armaturen in een ruimte wil ophangen, maar er maar één stroompunt beschikbaar is, is spanningsrail een ideale uitkomst voor jouw installatie. Spanningsrail is een heel flexibel product welke je helpt om met één stroompunt toch op veel verschillende plaatsen een lichtpunt te realiseren. Spanningsrail wordt veelal in winkels en horecagelegenheden gebruikt en is naast multifunctioneel inzetbaar ook nog eens verwisselbaar. Voorafgaand aan het toepassen van spanningsrail heb je een aantal cruciale keuzes te maken die we in dit artikel graag aan je uitleggen.

1-fase vs. 3-fasen spanningsrail

Het monteren van spanningsrail begint met een basiskeuze: welke soort spanningsrail ga je gebruiken? Wanneer je alle armaturen die je aan de spanningsrail monteert altijd gelijktijdig wilt in- en uitschakelen is een 1-fase spanningsrail voldoende. Op een 1-fase spanningsrail stroomt elektriciteit tussen twee geleiders: de fasegeleider (L) en de nul (N). Als je de verschillende lichtbronnen aan de spanningsrail apart van elkaar of in groepen wilt kunnen besturen, heb je een 3-fase spanningsrail nodig. Deze spanningsrail werkt met drie fasegeleiders (L1, L2 en L3) die elk afzonderlijk van elkaar kunnen worden gecombineerd met de nul (N). Dit betekent dat je binnen de spanningsrail drie verschillende groepen kunt definiëren die je los van elkaar kunt besturen. Daarvoor dien je wel een 5-aderige voedingskabel aan de spanningsrail te bevestigen.

12V vs. 230V

Naast twee verschillende fase soorten is spanningsrail ook verkrijgbaar in twee verschillende voltage uitvoeringen. Een 12V spanningsrail is compacter en wordt veelal gebruikt in (etalages van) winkels. Met de 230V spanningsrail is het mogelijk om langere afstanden te overbruggen en meer armaturen aan te sturen. In het algemeen wordt vaak de 230V spanningsrail gebruikt. Wanneer je werkt met een 3-fasen spanningsrail ben je automatisch gebonden aan 230V. Let op: bij het gebruik van een 12V spanningsrail heb je een transformator nodig om het aantal lampen dat op een rails geïnstalleerd kan worden te bepalen.

Armaturen

Zodra je deze twee basiskeuzes hebt genomen wordt het tijd om je te richten op de installatie van de armaturen. Op een spanningsrail kunnen spots, pendelarmaturen en vele andere armaturen bevestigd worden. Qua ontwerp, type lichtbron, lichtkleur, formaat of materiaal is er altijd wel een oplossing die past bij de behoeften van de ruimte die jij mag uitlichten. De te bevestigen armaturen worden door middel van een adapter in de spanningsrail geklikt.

Bevestiging

Voordat je kunt starten met de daadwerkelijke installatie is het belangrijk een keuze te maken in de manier van bevestiging. Een spanningsrail kan op drie manieren worden bevestigd:

  1. Directe bevestiging aan het plafond of de muur
  2. Gependelde bevestiging door middel van een vaste ophanging of kabelophanging. Met bevestigingsklemmen zorg je voor extra ruimte tussen het bevestigingspunt (bijvoorbeeld het plafond) en de spanningsrail
  3. Verzonken ingebouwd in een wand of plafond

Vorm

Behalve een rechte spanningsrail is het ook mogelijk om te werken in een vierkant, driehoek of andere vorm. Door middel van hoekverbindingen en koppelstukken is het mogelijk om de spanningsrail in de voor jouw klant gewenste vorm te monteren. Om overzichtelijk te maken welke materialen jij hiervoor nodig hebt, raden we je aan een tekening te maken van datgene wat je voor ogen hebt. Op de tekening geef je aan welke vorm je wilt maken, waar jouw stroompunt en de voeding komt en welke hoeken, T-splitsingen of kruisverbindingen je nodig hebt om de vorm te maken. Zo zie je het snelste welke materialen je nodig hebt, waar een mogelijke aansluiting te maken is en hoe de aardedraad door de rail loopt. Vergeet overigens niet om ook eindkappen in jouw plan mee te nemen, zodat de uiteinden van de rails netjes worden afgewerkt.

Aansluiting

Als alles hangt moet de spanningsrail enkel nog worden aangesloten op het stroomnet. De keuze voor het type aansluiting is afhankelijk van de plaats in de spanningsrail waar je de aansluiting wenst te plaatsen. Dit kan in het midden van de rail of aan het einde en is afhankelijk van de plaats van het stroompunt ten opzichte van de spanningsrail. Denk hier – zeker wanneer je gebruik maakt van een ander soort vorm – goed over na om de aardingsdraad op de juiste manier op de spanningsrail aan te laten sluiten. Afhankelijk van de wijze van monteren (links of rechts) heb je immers een ander soort verbinder nodig.

Zodra je alles op de juiste plek hebt gemonteerd, schuif en klik je de adapter van een armatuur in de spanningsrail en gebruik je de fixatieknop om de adapter in de rail vast te zetten. Let er daarbij op dat de adapter van spanningsrail armaturen maar op één manier in de rail past. Gebruikt nooit kracht om een spot te bevestigen of de fixatieknop te verdraaien. Lukt het niet? Kijk er dan nog eens (vanaf een afstandje) naar of vraag een collega je te helpen.

Heb je vragen over de juiste manier van montage bij het plaatsen van een spanningsrail? We helpen je graag op weg! Neem gerust contact op met één van de lichtadviseurs van TRILUX via Jan Van Riel.

Jan Van Riel
Leider Akademie TRILUX Benelux